Thứ Bảy, ngày 29 tháng 1 năm 2011

Hoa Mai một biểu tượng của mùa Xuân

Cành Mai ngày Tết
          Trong bộ tranh Tứ Thời thường được các gia đình ưa chuộng treo để trang trí nhà cửa, thì hình ảnh Hoa Mai được xếp đầu tiên rồi mới đến Lan - Cúc -Trúc. Hoa Mai tượng trưng cho mùa Xuân, hoa Lan mùa Hạ, hoa Cúc mùa Thu và Trúc là biểu tượng của mùa Đông. Cây Mai thích hợp với xứ nóng nên ở miền Nam khi đến mùa Mai nở như là một tín hiệu báo Xuân đã về.
       Trước đây đã có nhiều nhạc sĩ sáng tác nhạc xuân đều đưa hình ảnh Hoa mai vào bài hát như một biểu tượng của mùa Xuân, đến nay vẫn còn nhiều người ưa chuộng chưa bị lỗi thời.
       Chợ hoa Xuân ở phía Nam bao giờ cũng có sự góp mặt của Hoa Mai, dưới dạng các nhánh cành được cưa ra từ thân cây lớn đem bán. Thuở đó hoa mai thường chỉ có năm cánh. Bởi vậy nếu ai phát hiện trong cành mua về hoa có nhiều hơn năm cánh thì rất vui, như một điềm báo gia chủ sắp phát tài. Sau nầy khoa học kỹ thuật tiến bộ, sự lai tạo giống và chăm sóc bài bản hơn nên mới xuất hiện những loại mai có tới hơn vài chục cánh. Những người chơi hoa ngày càng có điều kiện tài chính nên chuộng loại Mai Bonsai, hoặc cây trồng trong chậu lớn để chưng. Qua Tết thuê nhà vườn đem về chăm sóc hoặc để lại năm sau dùng tiếp. Chứ không mua mai cành về cắm độc bình, ngắm Tết xong thì vứt đi.
      Có hai đặc điểm của loài hoa Mai khiến một số gia đình thường e ngại khi gặp phải, đó là nụ không nở hoa đúng ngày Tết. Hoặc giả có hoa nở nhưng lại rụng cánh nhiều, xem như có điềm bất lợi cho gia chủ trong năm mới. Một bài viết về hoa mai mời quý vị tham khảo ( Thảo Bân )
 
Chậu hoa Mai cây kiểng

Hoa Mai: Mai (Prunnus) có rất nhiều loại, và có lẽ mỗi vùng lại thường nhìn thấy và khái quát hóa nét đẹp của nó theo cảm nhận của mình. Chính vì vậy, ảnh của mai trong nghệ thuật tạo hình Trung Hoa chưa hẳn là giống mai vàng (hoàng mai) hay mai trắng (bạch mai) như chúng ta thường thấy ở miền Trung và miền Nam Việt Nam.
Đứng về mặt biểu tượng, bộ tứ thời trong văn hóa Trung Hoa bao gồm: mẫu đơn, sen, cúc, mai, tượng trưng cho bốn mùa xuân, hạ, thu, đông. Trong nhóm này, hoa mai với người Hán mang biểu tượng của mùa đông. Hay trong nhóm tam hữu: những người bạn gắn bó bên nhau trong tuyết giá chính là mai, tùng, trúc. Các dạng biểu hiện trên không có trong bộ tứ thời ở nghệ thuật tạo hình Việt Nam.

Một danh họa trong truyền thuyết Trung Hoa, có lần đi qua một sa mạc cháy bỏng. Nhiều ngày thiếu nước, cơn khát hành hạ ông đến suy kiệt. Trong tình cảnh ấy, ông đã xuất thần vẽ một cành mai. Sự ức chế về một không gian mát mẻ, đã làm tác phẩm của ông đẹp đến mức, khi ông nhìn lại nó, cơn khát đã qua đi nhanh chóng, vì cả bầu trời dưới mắt ông dịu lại và mát lạnh trong những bông mưa tuyết.

Năm cánh hoa mai là hình ảnh của 5 vi thần may mắn, của ngũ phúc (phước, lộc, thọ, khang, ninh). Mai cũng như đào biểu tượng cho sự trường thọ. Người ta diễn tả đặc trưng này bằng những đóa hoa rực rỡ trên một thân cây trụi lá và gân guốc; vững chải như sức công phá của thời gian chẳng làm gì được nó.

Trong truyền thuyết dân gian, hoa mai liên quan đến hình ảnh của một cô gái xinh đẹp, hết lòng thương yêu cha mẹ, gia đình và làng xóm. Với tài trí của mình, cô gái nhỏ nhắn đã hy sinh sau khi giao đấu, diệt trừ yêu quái để cứu dân. Không ai biết cô đã chết, vì hàng năm vào chiều 29 tết, nàng quay lại với chiếc áo vàng mẹ nhuộm cho trước lúc ra đi, cùng ăn tết với gia đình, cho đến lúc cúng đưa ông bà, mới chịu ra đi. Mãi cho đến khi cha mẹ mất, người ta không thấy cô gái áo vàng trở lại nữa; vào những ngày cuối năm trong khu vườn quen thuộc nơi cô ở, xuất hiện một con chim lông vàng óng ả cất tiếng hót líu lo. Xóm làng thương nhớ và tri ân cô bằng cách lập một miếu thờ, hàng ngày hương khói. Từ lúc ấy, trước ngôi miếu mọc lên một loại cây lá xanh um, nhưng cứ vào những ngày giáp tết, lá lại rụng trơ cành và như một phép lạ, toàn thân xuất hiện những nụ bông vàng năm cánh rực rỡ.

Cây mai từ đó được người dân nhân giống và trồng trong nhà mình, như một cách tưởng nhớ đến cô gái, cũng như răn đe loài quỷ dữ sợ oai phong của cô mà không dám quấy động đời sống yên lành của mọi người.

Cũng như hoa đào, truyền thuyết về cô gái áo vàng cũng nhạt dần để thay vào đó hoa mai được đón chào trong ngày xuân như một cảm nhận mang tính nghệ thuật.

Cành mai được chọn trên những tiêu chí không khác mấy vơi hoa đào, nhưng tinh thần của một cành mai được ngưỡng mộ không chỉ đẹp ở hoa với sắc thắm, cánh phân bố đều , nhụy thắm, mà còn ở sự gân guốc của cành, với những khoảng gập khúc của dáng cành theo hình chữ nữ. Thần thái ấy mang hình ảnh của một ẩn sĩ nơi thâm sơn, kiêu hãnh nhưng thanh thoát, vững chải trước nắng gió và thời gian.

Trong tâm thức người dân Việt, biểu tượng hoa xuân như cành đào đất Bắc hay cành mai phương Nam, không chỉ tô thắm không gian ngày tết mà còn ẩn chứa ước vọng yên bình, xua tan những thế lực tà ma đen tối. Trên cái nền cảm nhận không có gì khác nhau ấy, mỗi miền lại có biểu tượng riêng của mình. Cho dù đó là sắc đỏ rực rỡ xua tan tiết lạnh đầu năm trời Bắc, hay ánh vàng óng ả dịu mát nắng trời Nam, tất cả đều hướng vọng đến những điều thái bình, tốt đẹp và đẩy lùi mọi đe dọa của thế giới ma quỷ và những điều bất an.
Văn hóa Việt Nam trong một cách hiểu nào đó, chính là một sự góp mặt trên cái nền chung những sắc thái vùng miền mang tính chất đặc trưng rất dễ nhận diện. Chúng có ranh giới tưởng như sờ mó được từ thiên nhiên, địa hình, khí hậu, cho đến văn hóa và tính cách con người. Phải chăng bản sắc của nền văn hóa ấy chính là sự dung hợp một cách nhuần nhị những sắc thái mạnh mẽ của vùng miền. Là bà mẹ ôm trong vòng tay những đứa con cùng dòng máu nhưng không dễ nhận diện ở ngoại hình. (NHT)

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét