Thứ Bảy, 5 tháng 3, 2011

Nghĩa tình với những câu hò Huế

Điện Thái Hòa - Đại Nội Huế
   
        Huế thường được nhiều người nhắc đến với những điệu hò Nam Ai Nam Bình , hò mái nhì, hò giả gạo  v. v. Âm diệu rất độc đáo mộc mạc dễ thương. Nếu ai có sự quan tâm hơn chút nữa về lĩnh vực nầy, không những thích thú bởi hình thức trình diễn và âm điệu qua trình bày của các nghệ nhân. Đặc biệt sẽ tìm thấy nội dung những câu hò lại là một kho tình sử lãng mạn rất đáng để mọi người chúng ta chiêm nghiệm. Mời thư giản với một ít trích dẫn sau.
 

Bòng bòng kéo chồng đi chơi - đến khi tả bục đánh rơi mất chồng 

1- Tai anh nghe thầy mẹ bán gả em đi,

Cũng bằng đưa dao vô cắt ruột anh, em ơi?

- Ví dầu thầy mẹ nhận lễ một trăm mâm,

Em cũng xin trả lại để kết nghĩa tri âm cùng chàng.


3- Em thương anh mà thầy mẹ ngăn,

Giả như hòn đá dằn trên cỏ, biết mần răng đặng chừ?

- Anh thương em thì nhờ thầy mẹ định toan,

Không phải vô sòng giã gạo, hát hò khoan mà thành!

4- Anh thương em, không dám tới nhà,

Đi quanh hàng xóm, hỏi: ‘Có gà bán không'?

- Anh thương em thì bước tới nhà,

Đừng đi quanh hàng xóm hỏi dò la bạn cười.

5- Anh về em cũng muốn về theo,

Sợ qua truông cát nóng, qua đèo đá dăm.

- Cát nóng thì anh cõng em đi,

Đá dăm anh lặt, can gì em lo.



7- Bạn đến thì mời vào nhà,

Để em rót nước, pha trà uống chơi.

- Anh tới đây, em khoan rót nước, pha trà,

Sợ thầy với mẹ trong nhà không cho.

8- Tay cầm quạt giấy che trăng,

Thiếp thương chàng vô-tận,

Chàng thương ra răng hởi chàng?

- Anh thương nàng vô lượng, vô cân,

Cầu không tay vịn, cũng lần mà qua.

9- Tay bưng dĩa muối, chén gừng,

Gừng cay, muối mặn, xin đừng bỏ nhau.

- Tay bưng dĩa muối, sàng rau,

Phu thê ông trời định, bỏ nhau răng đành!

10- Con nhà phú quý chán chi kẻ thương yêu,

Cớ làm răng anh phòng không gối chiếc,

Chịu cảnh bóng xế trăng chiều, hỡi anh?

- Ai thương yêu mặc họ thương yêu,

Bóng xế mặc bóng, càng chiều càng dim.


12- Đêm khuya trăng dọi thềm đình,

Hỏi người bạn cũ thương mình hay không?

- Em thương, còn bụng mẹ thầy,

Đèn treo trước gió biết xoay ngả nào?

13- Em nấu cơm quên đơm vào rá,

Em kho cá quên bỏ đồ màu.

Ra lấy chồng sợ nỗi làm dâu,

Em đây vụng đường nội trợ, e mai sau anh buồn.

- Canh cá không ngon, miệng giòn là đặng,

Dù ai nói muối mặn, mình cứ bảo muối cay,

Quyết lòng gá nghĩa sum vầy,

Thân phụ già có chê chua chê chát,

Đã có anh đây đỡ lời

14- Em nói nên mà dạ ở không nên,

Phỉnh anh đi xuống đi lên quá nhiều.

- Anh gắng công lên xuống cho bền,

Thầy mẹ không gả, em đền công cho!



18- Núi Ngự Bình trước tròn sau méo,

Sông An Cựu nắng đục mưa trong,

Đưa tay trao bức thư phong,

Hỏi thăm bên bạn đã bằng lòng ai chưa?

- Núi Ngự Bình trước tròn sau méo,

Sông An Cựu nắng đục mưa trong,

Em đây vốn thiệt chưa chồng,

Núi cao sông rộng, biết gởi lòng cùng ai.

19- Tà tà bóng ngả về tây,

Ăn chi rứa bạn, cho đây ăn cùng .

- Thuyền quyên đã biết anh-hùng,

Ăn khoai cho đỡ đói, có ăn cùng thì ăn!

20- Răng chừ cạn lạch Đồng Nai,

Nát chùa Thiên Mụ, anh mới sai lời nguyền.

- Răng chừ rau câu có lá, hòn đá hắn bể tư,

Sông Hướng khô nước, thiếp mới từ nghĩa anh.

21 - Tham giàu phụ khó ai khen,

Tắt trăng có đó, lỡ đèn có đây.

- Tham giàu phụ khó mô nào,

Chẳng qua duyên nợ ông thiên tào định xây.

22- Thiếu chi cam rim, hồng rim,

Mà anh đi tìm khế rụng bờ ao?

- Khế rụng bờ ao ngọt ngào anh chuộng,

Tốt như cam sành, rụng cuống anh chê.

23- Nước dưới sông nhiều dòng cá lội,

Thiếp với chàng bao nỗi éo le.

Mấy lâu ni cách trở bạn bè,

Khăn lau nước mắt, tay đè lá gan!

- Nàng (Thiếp) với ta (chàng) vô can vô cớ,

Ai buộc sợi tình thương nhớ khôn khuây;

Ôm đờn chẳng đặng vung dây,

Em đừng nhắc lại, dạ đây thêm buồn.



25- Thấy em da trắng muốn kề,

Hình dung cũng đẹp, sợ bề có đôi?

- Anh đừng nói vậy, anh ơi,

Hình dung yểu điệu, chưa có đôi bao giờ!

26- Tuổi em còn bé ngây thơ,

Đôi ba năm nữa, anh chờ được không?

- Anh về dựa cội cây dừa,

Đôi ba năm nữa cho vừa tuổi em.

27- Ngó lên trên trái, trời cao lồng lộng,

Ngó xuống dưới biển, biển rộng mênh mông.

Anh đã thương em thì thương cho trọn thủy trọn chung,

Đừng nghe ai lưỡi mềm chuốt ngót,

Lánh đục tìm trong mà phụ tình .

- Ngó lên trên trời, sao băng tứ diện,

Ngó xuống dưới biển, chim liệng cá đua.

Anh thề với em hết miếu hết chùa,

Ai cho anh uống thuốc, đeo bùa mà mê?

28- Câu lương duyên thề nguyền giao ước,

Nghĩa sắt cầm giữ vẹn, trước cũng như sau.

Anh chớ tham sang mà bỏ bạn cựu,

Chớ tham giàu mà bỏ em!

- Dãy dọc tòa ngang, giàu sang có số,

Kim Long, Nam Phổ, nước đổ về Sình.

Đôi đứa mình chút nghĩa ba sinh,

Có làm răng đi nữa, cũng không đành bỏ nhau.




31 - Em thương một ngả, thầy mẹ bán gả một nơi,

Thôi rồi, em bậu có đôi,

Như con chim nhạn mắc nhựa,

Biết gỡ răng rồi mà bay?

- Thương tình lang thì bỏ đàng cha mẹ,

Nghe cha mẹ thì bỏ dạ tình lang.

Khổ chi khổ lắm ri chàng,

Hiếu với tình hai chữ, khó vẹn toàn cả hai!










40- Bấy lâu anh mắc đi mô,

Thả sen, không đáo tới hồ thăm sen?

- Bấy lâu anh bận việc nhà,

Tai nghe phảng phất em đà có đôi.

Tưởng thả sen thì bông tươi lá tốt,

Ai hay nửa chừng lá rụng, bông khô.

Không còn sinh ba, nở nhụy, nỏ đảo tới hồ làm chi!


42- Bần thần không biết thương ai,

Thương đào, liễu giận, thương mai trúc hờn.

- Chàng ràng chi lắm bướm ơi,

Đậu mô thì đậu một nơi cho thành.











Hò giã gạo Huế phát sinh từ cách sinh-hoạt, đã thúc đẩy trớ lực và làm vui trong công việc; dần dà, hò giã gạo trở thành sinh-hoạt văn-nghệ trong những buổi lễ ở làng, ở xã và ngay cả thành phố Huế.

Bài hò giã gạo sau đây, vui-nhộn, linh-hoạt đã được ghi vào băng nhạc phổ biến ò Gia-nả-Đại Hoa-kỳ, Úc, Pháp:

Nữ (mở lời mời):

Hết hạ thu sang, mùa màng rộn rã,

Tôi mở lời chào tất cả bà con,

Muốn thân nhau mượn câu hò tiếng hát, tâm sự đổi trao,

Xin mời thanh-niên nam nữ, ta mạnh dạn bước vào hò chơi.

Nữ (hò vào cuộc):

Này hỡi anh ơi, cho em hỏi anh:

Trăm trăm loại dầu, có dầu chi là dầu không thắp?

Trăm trăm thứ bắp, có bắp chi là bắp không rang?

Trăm ngàn thứ than, có than chi là than không quạt?

Trăm ngàn thứ bạc, có bạc chi là loại bạc không đổi, không tiêu?

Trai nam nhi, bên chàng đối đặng, dải lụa điều em trao.

Nam:

Này hỡi em ơi,

Trăm trăm loại dầu,

có nắng dãi mưa dầu là loại dầu không thắp.

Trăm trăm thứ bắp, có lắp bắp mồm,

Lắp bắp miệng là loại bắp không rang.

Trăm ngàn thứ than, có than thở,

Thở than là than không quạt.

Trăm ngàn thứ bạc, có bạc tình,

Bạc nghĩa là bạc không đổi, không tiêu.

Trai nam nhi, anh đà đối đặng, dải lụa điều có đâu?

Nữ:

Cho em hỏi anh:

Chữ chi là chữ chôn xuống đất?

Chữ chi là chữ cất lên cao?

Chữ chi nặng không ai na nổi?

Chữ chi mà gió thổi không bay?

Trai nam nhi, anh đà đối đặng,

miếng trầu cay cho chàng.

Nam:

Này hỡi em ơi,

Chữ tử là chữ chôn xuống đất,

Hai chữ nhân nghĩa anh cất lên cao,

Hai chữ nhờ thường phương tha không nổi,

Chữ tình chữ hiếu gió thời không bay.

Trai nam nhi, anh đà đối đặng, miếng trầu cay đâu nào?

Nữ:

Đi mô cho thiếp theo cùng,

Đói no thiếp chịu, lạnh lùng thiếp cam.

Nam:

Em lên non anh cũng lên theo,

Mà em xuống thuyền, anh cũng xin đeo theo mạn thuyền.

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét